Kaçak Akım Rölesi Bir “Sigorta” Değildir, Hayat Kurtarır
İSTANBUL – Elektrik tesisatlarında can ve mal güvenliğinin en kritik unsurlarından biri olan kaçak akım röleleri (RCD), gelişen teknolojiyle birlikte farklı tiplerde karşımıza çıkıyor. Halk arasında “kaçak akım sigortası” olarak da bilinen kaçak akım rölesi, devredeki faz ve nötr akımları arasındaki dengeyi toroid akım trafosu vasıtasıyla sürekli ölçen bir koruma cihazıdır. Giren ve çıkan akım eşit olduğu sürece sistem normal çalışır; ancak bir kaçak durumunda cihaz saliseler içinde devreyi açarak elektrik çarpmalarını ve yangın riskini önler.
A, F ve B Tipi: Hangisi Daha Yetenekli?
Kaçak akım röleleri, algılama yeteneklerine göre kategorize edilir.Sektördeki hiyerarşi şu şekildedir: B Tipi > F Tipi > A Tipi.
- A Tipi: Alternatif akımın yanı sıra yarım dalga doğru akımları ve belirli bir frekansa kadar olan kaçakları algılar.
- F ve B Tipi: Bu röleler, A tipinin yetersiz kaldığı çok daha yüksek frekanslı (harmonik içerikli) kaçak akımları algılama kapasitesine sahiptir. B tipi röle, 2000 Hz seviyesine kadar olan kaçakları tespit ederek en üst düzey korumayı sağlar.
“Harmonik Filtreli Röle” Tuzağına Dikkat!
Son dönemde bazı çevrelerce F ve B tipi rölelerin “harmonik filtreli” adı altında pazarlanması teknik bir tezat oluşturmaktadır.Uzmanlar uyarıyor: Bir kaçak akım rölesine alçak geçiren filtre (low pass filter) ekleyerek 150 Hz üzerindeki frekansları engellemek, o röleyi yüksek frekanslı kaçaklara karşı “kör etmek” anlamına gelir. F ve B tipi rölelerin varlık sebebi zaten yüksek frekanslı kaçakları algılamaktır. Global markaların kataloglarında “harmonik filtreli” ifadesi yer almaz; bu ifadeyi kullanan satıcılara karşı dikkatli olunmalıdır.
F ve B Tipi Röleler Ne Zaman Kullanılmalı?
Bu üst segment röleler temel olarak iki durumda tercih edilmelidir:
- İdeal ve Hassas Makineler: İzolasyon seviyesi çok güçlü, yüksek frekansta bile kaçak miktarı 5 mA’in altında olan sistemlerde, A tipinin üzerine daha geniş bantlı bir koruma eklemek için kullanılır.
- Gerilim Dengesizliği (Şebeke Salınımları): Yıldırım düşmesi veya şebeke dalgalanmaları nedeniyle A tipi rölelerin gereksiz açma yaptığı durumlarda, F tipi (10 Hz – 1000 Hz) ve B tipi (10 Hz – 2000 Hz) röleler geniş frekans bandı sayesinde sistemi gereksiz kesintilerden korur.
Önemli Uyarı: F veya B tipi röle kullanımı gerilim dalgalanmalarına karşı bağışıklık sağlasa da, bu durum cihazların yüksek gerilimden zarar görmesine neden olabilir. Bu nedenle, bu rölelerin mutlaka parafudr (iç yıldırımlık) sistemleri ile birlikte kullanılması tavsiye edilmektedir.
Sonuç olarak; F ve B tipi röleler kaçak akımın frekansı ne olursa olsun duyarsız kalmayan, en yüksek koruma yeteneğine sahip cihazlardır. “Bağışıklık” özellikleri kaçak akıma karşı değil, şebekedeki gerilim dalgalanmalarına karşıdır.
www.elektrikhaber.com Haber Merkezi Mustafa FAZLIOĞLU
