Sedat MISIR Mısırlıoğulları Mühendislik Genel Müdürü / Elektrik Mühendisi (İTÜ)
İTÜ koridorlarında başlayan mühendislik yolculuğumdan bugüne, şantiyelerden masa başına kadar sektörün her kademesinde edindiğim çok net bir tecrübe var: Bir elektrik tesisinin ömrü ve kalitesi, henüz sahaya tek bir kablo bile inmeden, bizlerin o projeyi tasarladığı ilk anlarda belirlenir. Bugün Mısırlıoğulları Mühendislik olarak kapak konumuzda, sektörümüzde sıkça düşülen hayati bir yanılgıyı ve işverenlerimizin kulak ardı etmemesi gereken kriterleri masaya yatırmak istedim.
Dünyada ve ülkemizde elektrik tesisleri; gerek uzun mesailer gerekse çok ciddi bütçeler harcanarak hayata geçirilen yatırımlardır. Ancak ne yazık ki pek çok işveren, projenin başında yalnızca “ilk yatırım maliyetini” ön planda tutma hatasına düşüyor. İşletme evresindeki enerji giderlerini, bakım-onarım maliyetlerini göz ardı etmek, tesis devreye girdiğinde telafisi imkansız zararlara, büyük üretim kayıplarına ve en önemlisi can güvenliği risklerine yol açar.
Peki, biz mühendisler ve işverenler, bu riskleri sıfırlamak için bir elektrik taahhüt firmasından neler beklemeliyiz? Gelin, işin mutfağına birlikte bakalım.
Mühendislik Vizyonumuz: Kalite Tayini ve Kontrolü
Biz Mısırlıoğulları Mühendislik olarak, bir projenin başarısının tesadüflere değil, iki güçlü mekanizmanın doğru işletilmesine bağlı olduğuna inanıyoruz:
A. Kalite Tayini (Hataları Doğmadan Önlemek)
Kalite tayininde temel amacımız, tesiste ve kullanılacak cihazlarda ileride çıkabilecek hataları henüz tasarım aşamasında engellemektir. Bu süreç bizim için üç sacayağından oluşur:
- Planlama: Projenin hangi sıra ile yürütüleceğinin, tesis elemanlarının karakteristiklerinin ve malzeme özelliklerinin hatasız belirlenmesi.
- Prosedürler: Tesisin genel özelliklerini, satın alma şartlarını, montaj kalitesini ve saha kontrol testlerini açıklayan teknik şartnamelerin eksiksiz hazırlanması.
- Proses Kontrolü: Tesisin hangi şartlarda en yüksek verimle çalışacağının belirlenmesi; yanlış uygulama ve işletme senaryolarından doğabilecek hasarların önceden öngörülmesi.
B. Kalite Kontrolü (Sahadaki Güvencemiz)
Satın alınan her bir ekipmanın ve montajı tamamlanan sistemlerin, proje kriterlerimize uygunluğunun sahada tescil edilmesidir.
- Muayene: Ekipman ve tesisin standartlara ve uygunluk belgelerine göre incelenmesi.
- Testler: Cihazların fonksiyon ve performanslarının hem fabrikada (FAT) hem de sahada (SAT) tekrarlanarak doğrulanması.
- Ölçümler: İşletme esnasındaki davranışların ve enerji tüketimlerinin sürekli ölçülerek kayıt altına alınması.
İşverenlerimize Tavsiyem: Taahhüt Masasındaki Kriterleriniz
Bir projenin taahhüdünü teslim edeceğiniz firmayı seçerken, sadece en düşük fiyat teklifine odaklanmak projenin geleceğini tehlikeye atmaktır. İmza aşamasında şu kriterleri mutlaka aramalısınız:
- Kavramsal Tasarım: İşveren tarafından tesisin genelini, kullanım amacını ve cihaz karakteristiklerini net bir şekilde ortaya koyan kavramsal tasarımın doğru yapılması gerekir.
- Doğru Firma ve Referans: Mühendislik kadrosunun teknik seviyesi, firmanın mali yapısı ve özellikle son 5 yılda benzer tesis projelerinde gösterdiği başarı ve referanslar titizlikle incelenmelidir.
- Mali ve Teknik Güvence: Yüklenici firmadan, proje hatalarına veya eksikliklerine karşı tesis bitiminden sonra en az 2 yıl boyunca bağlayıcı teminatlar alınmalıdır.
- İşletme Personelinin Eğitimi: Ne kadar kusursuz bir tesis kurarsak kuralım, onu yönetecek personelin yetersizliği felakete davetiyedir. Bu nedenle işletme personelinin eğitimi, taahhüt firmasının sözleşme kapsamındaki asli görevlerinden biri olmalıdır.
Tasarım Masasındaki Kırmızı Çizgilerimiz
Mühendislik ekibimizin bir projeyi projelendirirken asla taviz vermediği temel ilkeler şunlardır:
- Emniyet ve Güvenilirlik: İnsan hayatı tartışmasız birinci önceliktir. Ayrıca üretimin kesintiye uğramaması için sistem esnek, arızalar karşısında yedekli ve sürdürülebilir tasarlanmalıdır.
- Çevre Şartları: Projenin yapılacağı bölgenin sıcaklığı, nem oranı, deniz seviyesinden yüksekliği, çevre kirliliği ve patlayıcı ortam riskleri (Ex-proof) malzeme seçiminde doğrudan belirleyicidir.
- İşletme ve Bakım Kolaylığı: Tesis, gelecekteki olası yük artışlarına uyum sağlayabilmeli (esneklik), arıza anında en az personelle ve en basit şekilde müdahale edilerek işletilebilmelidir.
Geleceğe Yatırım: Toplam Maliyet Analizi
Maliyeti sadece panoları veya kabloları satın alırken ödediğimiz rakam olarak görürsek yanılırız. Biz maliyeti 3 ana kategoride ele alıyoruz:
- Yatırım Maliyetleri: Aynı kaliteyi ve standartları (IEC, EN, TSE) sağlayan sistemler arasından en optimum ve ekonomik olanı seçilmelidir.
- Enerji Giderleri ve İşletme Bakım: Sistemdeki elektriksel kayıplar doğrudan faturaya yansır. Doğru projelendirme ve doğru enerji alım tarifesi senaryolarıyla bu kayıplar asgariye indirilmelidir.
- Asgari Bakım-Onarım Gideri: Proje aşamasında doğru koruma ve selektivite altyapısı kurularak, ekipmanların erken eskimesi ve geçici şebeke arızalarının tesise zarar vermesi önlenmelidir.
Son Söz
Küreselleşen dünyada ve yarının Türkiye’sinde, biz mühendislerin ve fen adamlarının hazırlayacağı projelerin ulusal ve uluslararası konjonktürde kalite çıtasını yükselteceğinden hiç şüphem yoktur. Mühendislik; sadece bugünü kurtarmak değil, geleceği güvenle inşa etmektir.
