İSTANBUL — Türkiye’de yıldırımdan korunma ve denetim süreçlerinde yeni bir döneme girildi. Değişen mevzuat ve güncellenen periyodik kontrol formları doğrultusunda, endüstriyel tesisler, ticari yapılar ve enerji üretim tesisleri için TS EN / IEC 62305 standartlarına uygun risk analizi ve projelendirme çalışmaları bir tercih olmaktan çıkarak mühendislik zorunluluğu haline geldi.
YİLKOMER Yıldırımdan Korunma Merkezi Genel Müdürü Elektrik Mühendisi Serdar Aksoy, konuya ilişkin gerçekleştirdiği kapsamlı teknik bilgilendirme eğitimi ve değerlendirmelerinde, tesis güvenliğinin sadece tek bir ürün montajı ile sağlanamayacağını, sürecin risk analizinden projeye, malzeme seçiminden AG parafudr entegrasyonuna kadar bütüncül bir mühendislik yaklaşımı gerektirdiğini vurguladı.
Yıldırımdan Korunma Sistemleri: Risk Analizi ve Proje Çizimi (IEC 62305)
Geçtiğimiz aylarda canlı olarak gerçekleştirilen “Yıldırımdan Korunma Sistemleri Risk Analizi ve Proje Çizimi” eğitiminde değişen yıldırımdan korunma periyodik kontrol formları kapsamında, tesislerin güvenliği için artık bir seçenek değil, mühendislik zorunluluğu haline gelen IEC 62305 standartlarını bu videoda detaylıca ele alındı. 1 Eylül 2025’te güncellenen mevzuat ve form yapısına uygun olarak projelendirme süreçlerinin nasıl yönetilmesi gerektiği bu eğitimde adım adım incelendi.
Bu Eğitimde Neler Konuşuldu?
- Risk Analizi: IEC 62305 standardına göre risk analizleri hangi adımlarla ve hesaplamalarla hazırlanmalı?
- Projelendirme: Yıldırımdan korunma projesi çizilirken teknik olarak dikkat edilmesi gereken kritik noktalar nelerdir?
- Mevzuat Uyumu: Periyodik kontrol formlarında istenen yeni kriterler ve teknik detaylar.
- Mühendislik Çözümleri: Yıldırımdan korunmanın bir ürün değil, kapsamlı bir mühendislik çözümü olduğu gerçeği.
“Değişen Periyodik Kontrol Formları ve Mevzuat Uyumu”
1 Eylül 2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren yeni periyodik kontrol formlarında aktif paratonerlerin koruma çaplarının pasif yakalama ucu seviyesine çekildiğini belirten Serdar Aksoy, eski tip paratoner projelerinin standart kapsamında geçerliliğini yitirdiğini ifade etti.
Aksoy, “Eski uygulamalarda paratonerlerin 100 metreyi aşan koruma çaplarına sahip olduğu varsayılıyordu. Yeni denetim kriterlerinde ise bu alanlar 10-15 metre gibi minimal değerlere çekilmiştir. Bu nedenle tesislerin kabul görebilmesi için lisanslı yazılımlarla binalara özel IEC 62305 risk analizlerinin yapılması ve bu analizlere uygun pasif yakalama uçlu projelerin çizilmesi şarttır” şeklinde konuştu.
“Türkiye’nin Değişen Yıldırım Risk Haritası ve İklim Etkisi”
Küresel ısınma ve iklim değişikliği nedeniyle Türkiye genelinde düşen yıldırım sayılarında ve darbe yoğunluklarında çok ciddi bir artış yaşandığını belirten Aksoy, süper hücre bulutlarının tek bir günde binlerce yıldırım bırakabildiğine dikkat çekti. Özellikte Güneş Enerjisi Santralleri (GES), Rüzgar Santralleri (RES) ve endüstriyel tesislerin yüksek risk altında olduğunu vurguladı.
“IEC 62305 Kapsamında Kullanılan Projelendirme Metotları”
Tesislerin mimari ve teknik özelliklerine göre doğru koruma yönteminin seçilmesi gerektiğini ifade eden Serdar Aksoy, eğitim kapsamında öne çıkan 4 temel metodu aktardı:
- Yuvarlanan Küre Metodu (Rolling Sphere Method): Tesis üzerine sanal yıldırım küreleri oturtularak kürenin binaya ve cihazlara değmesini önleyecek yakalama ucu boyları ve mesafeleri (penetrasyon katsayısı) hesaplanır.
- Koruma Açısı Yöntemi (Protection Angle Method): Yakalama uçlarının oluşturduğu alpha açılarına göre koruma alanları belirlenir.
- Ağ (Mesh) Metodu: Düz çatılarda ve mekanik aksamsız alanlarda belirli ebatlarda (5x5m, 10x10m vb.) iletken gözler oluşturulur.
- Gergi Teli Metodu: Hat bazlı koruma alanlarında konik koruma sağlayan özel tasarımlar uygulanır.
“Dörtlü Koruma ve AG Parafodur Zorunluluğu”
Yıldırımdan korunmanın yalnızca çatıya konulan yakalama ucundan ibaret olmadığını söyleyen Aksoy, ideal bir sistemin 4 temel bileşenden oluşması gerektiğini belirtti:
- Dış Yıldırımdan Korunma: İzoleli yakalama uçları ve yıldırım darbelerine dayanıklı izoleli iniş iletkenleri.
- İç Yıldırımdan Korunma (AG Parafodur): Ana panolarda Tip 1+2, tali panolarda Tip 2 ve hassas cihaz önlerinde Tip 3 aşırı gerilim koruma cihazlarının kullanılması.
- Eşpotansiyel Bağlama: Spark gap (darbe sönümleyici) elemanları ile tüm metal aksamların ve topraklamaların eşpotansiyele alınması.
- Topraklama: Galvaniz veya bakır altyapı ile korozyona dayanıklı, uzun ömürlü topraklama sistemleri.
www.elektrikhaber.com haber merkezi / Mustafa FAZLIOĞLU
