GITEX Ai Türkiye’de bir araya gelecek uzmanlara göre, Türk üreticilerin yapay zekâ uygulamalarını pilot aşamadan geniş ölçekli üretim süreçlerine taşımasının önündeki en büyük engel artık teknoloji değil, veri yönetişimi.
Yapay zekânın Türkiye’nin 608 milyar dolarlık imalat sektöründe giderek artan rolü, endüstriyel verimlilikte büyük bir dönüşüm yaratma potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, bu dönüştürücü teknolojiyi erken kullanan şirketlerin verimlilik, maliyet ve kalite alanlarında şimdiden çift haneli iyileşmeler elde ettiğine dikkat çekiyor.
Üretim süreçlerinin en başından itibaren temel yapay zekâ sistemleri etrafında tasarlandığı “AI-native production” (yapay zekâ temelli üretim) yaklaşımı, Türkiye sanayisinde şekillenmeye başlıyor. Dünya Bankası verilerine göre imalat sanayisi, Türkiye’nin gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) beşte birini oluşturuyor.
Türkiye’nin önde gelen endüstriyel dönüşüm ve yetkinlik geliştirme merkezi MEXT, kendisine ait yapay zekâ olgunluk metodolojisi AIxplore ile 200’den fazla Türk üreticiyi değerlendirdi. Çalışma, yapay zekâ olgunluk seviyesinin fabrikalar ve sektörler arasında farklılık gösterdiğini, ancak Türkiye’nin bu alanda hızlı bir ilerleme kaydettiğini ortaya koydu.
9-10 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde ilk kez gerçekleştirilecek teknoloji ve yapay zekâ etkinliği GITEX Ai Türkiye’nin 100’ü aşkın konuşmacısından biri olan MEXT Genel Müdürü Efe Erdem, “Yapay zekâ temelli üretime erken geçen şirketlerin elde ettiği kazanımlar giderek daha ölçülebilir hale geliyor. Şirketler üretim çıktılarını yüzde 10-20, çalışan verimliliğini yüzde 7-20 artırırken, plansız duruş sürelerini yüzde 10-30, enerji tüketimini ise yüzde 5-15 azaltıyor” dedi.
GITEX Ai Türkiye’de yapay zekâ temelli üretimin geleceğine ilişkin bir söyleşiye katılacak olan Erdem, Türkiye’de imalat sektöründe yapay zekâdan en büyük kazanımın, teknolojinin bağımsız bir deneme olarak kalması yerine temel iş süreçlerinin bir parçası haline gelmesiyle elde edildiğini belirtti.
Erdem sözlerini şöyle sürdürdü: “Yapay zekânın üretim sahasının çok ötesinde de değer yarattığını görüyoruz. Bir projede, daha önce günler süren teklif hazırlama süreci agentic AI (otonom yapay zekâ) çözümüyle yalnızca dakikalara inerken, fiyatlandırma doğruluğu ve müşterilere yanıt verme hızı da arttı.”
Gelecek ay düzenlenecek ‘The Intelligent Factory’ oturumunun konuşmacıları arasında yer alan Ürdün Amman Sanayi Odası İnovasyon ve Dijital Dönüşüm Direktörü Lina Hushki, Türkiye’de Dünya Ekonomik Forumu tarafından ileri dijital teknolojileri başarıyla kullanan fabrikalara verilen Lighthouse statüsüne sahip tesislerin de yapay zekânın erken benimsenmesinden önemli kazanımlar elde ettiğini söyledi.
Hushki, “Türkiye’de bir Lighthouse tesisi olan Arçelik’in Eskişehir fabrikasında, yapay zekâ destekli kararlar sayesinde müşteri şikâyetlerinde yüzde 20 azalma, kapasitede yüzde 43 artış ve dönüşüm maliyetlerinde yüzde 17 düşüş raporlanıyor. Bunlar gerçek bir fabrikadan elde edilen somut sonuçlar. Ancak dünya genelinde yüz binlerce fabrika varken, bunların yalnızca 238’i Lighthouse olarak seçilmiş durumda. Bu nedenle, bu rakamları kesin sonuçlar olarak değil, genel eğilimi gösteren bir referans olarak değerlendirmek gerekir” açıklamasında bulundu.
Gerçek engel teknoloji değil, veri altyapısı
GITEX Ai Türkiye 2026 kapsamında ‘Beyond the AI Factory — What Is the Next Industrial Advantage?’ başlıklı fireside chat oturumunda Türkiye’nin üretim sahasındaki yapay zekâ olgunluk açığını ele alacak olan Erdem, Türkiye’de AI-native üretim hatlarına geçiş hız kazanırken, üreticilerin yaptığı en büyük hatanın, yapay zekâ uygulamalarını çok erken ölçeklendirmeye çalışmak olduğunu söyledi.
Erdem, “Birçok üretici, tek bir süreçte ölçülebilir iş değeri ortaya koymadan veya sağlam bir OT veri yönetişimi altyapısı kurmadan aynı anda birden fazla yapay zekâ pilotu başlatıyor. Yapay zekâyı ölçeklendirmek yalnızca daha fazla model devreye almak anlamına gelmiyor. Başarılı bir ölçeklendirme için hem IT hem de OT ortamlarında güvenilir veriye, standartlaştırılmış süreçlere ve güçlü bir yönetişim yapısına ihtiyaç var” açıklamasında bulundu.
Erdem, otomotiv sektörünün makine görüşü ve kestirimci bakım uygulamalarının etkisiyle Türkiye’nin yapay zekâ benimseme sürecine öncülük ettiğini belirterek şunları söyledi: “Beyaz eşya ve elektronik üreticileri de güçlü ihracat yapıları ve küresel pazarlardaki deneyimleri sayesinde hızla ilerliyor. Bu pazarlarda dijital rekabet gücü, kalite ve operasyonel mükemmellik şirketleri birbirinden ayıran temel unsurlar arasında yer alıyor.”
Aynı yapay zekâ dönüşümüne Ürdün-Türkiye perspektifi
Ürdün Amman Sanayi Odası’nda yapay zekâya hazırlık çalışmalarını yöneten Hushki, GITEX Ai Türkiye’deki ‘The Intelligent Factory — From Industry 4.0 Pilots to AI-Native Production’ paneline bölgesel bir bakış açısı sunacak. Hushki, Türkiye’nin model fabrika ağının, yapay zekâ ve ileri üretim teknolojilerini daha küçük ölçekte hayata geçirmek isteyen diğer ülkeler için örnek oluşturduğunu belirtiyor.
Kestirimci bakım, görüntü tabanlı kalite kontrol, enerji optimizasyonu ve üretim planlaması ve dijital bilgi sistemlerini Türkiye ve Ürdün arasında sanayi iş birliği açısından en uygulanabilir alanlar olarak gösteren Hushki, Türk üreticilerin üretim ölçeği, mühendislik uzmanlığı ve teknoloji sağlayıcıları açısından güçlü olduğunu, Ürdünlü şirketlerin ise hızlı uygulama ve test imkânı sunan ortamları ile bölgesel pazarlara erişim avantajına sahip olduğunu belirtti.
Hushki, “Ürdünlü ve Türk üreticiler ortak pilot projeler, tedarikçi geliştirme programları, uygulamalı araştırmalar ve ortak endüstriyel yapay zekâ çözümleri üzerinden birlikte çalışabilir.Türk şirketleri üretim ölçeği, mühendislik uzmanlığı ve teknoloji sağlayıcılarıyla öne çıkarken, Ürdünlü şirketler ise hızlı hareket edebilen test ortamları, uzman mühendislik kadroları ve bölgesel pazarlara erişim imkânı sunuyor.” açıklamasında bulundu.
Türkiye ve Avrasya’nın yapay zekâ geleceğine yön veren buluşma
Bu iki oturum, Türkiye’nin teknoloji ve yapay zekâ alanındaki en uluslararası etkinliklerinden biri olan GITEX Ai Türkiye’nin kapsamlı programının yalnızca bir bölümünü oluşturuyor. İlk kez düzenlenecek iki günlük etkinlikte 300’ün üzerinde katılımcı şirket ve startup, 100 küresel konuşmacı ve 100’ü aşkın yatırımcı yer alacak. Dünyanın dört bir yanından binlerce teknoloji yöneticisinin de katılması beklenen etkinlik, Türkiye’nin hızla büyüyen yapay zekâ ekosistemini küresel uzmanlık, yatırım ve yeni iş fırsatlarıyla buluşturacak.
Katılımı kesinleşen şirketler arasında, yeni nesil zekâ ekonomisine yön veren küresel teknoloji devleri Google Cloud, HPE & NVIDIA, AWS, ASUS, Dell Technologies, Huawei, SAP, Schneider Electric ve TrendAI bulunuyor. Bölgesel şirketler arasında ise Türkiye’nin 16,5 milyar dolarlık e-ticaret devi Trendyol, ülkenin önde gelen yapay zekâ ve fintek platformu Andevos ile KOBİ bankacılığında öne çıkan kamu bankası Halkbank da yer alıyor.
GITEX Ai Türkiye, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi (Invest in Türkiye) tarafından, Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın stratejik ortaklığında gerçekleştiriliyor. İlk kez düzenlenecek etkinlik, dünyanın en büyük teknoloji, yapay zekâ ve yatırım etkinlik ağı GITEX’in desteğiyle ve inD organizasyonuyla hayata geçiriliyor.
