TEKNİK HABER / İSTANBUL – Mehmet TOSUNER / Elektrik şebekelerinde nötr iletkeni üzerinde meydana gelen istenmeyen gerilim yükselmeleri, hem tesisat güvenliğini tehlikeye atıyor hem de bakım personelinin çalışma güvenliğini olumsuz etkiliyor.Otomasyon Eğitimi Youtube kanalında ki videoda paylaşılan bilgilere göre, nötr hattında gerilim oluşmasının temel nedenleri ve korunma yöntemleri şu şekilde sıralanıyor:
“Şebeke Yapısı ve Topraklama Sistemleri“
Elektrik dağıtım trafolarından çıkan hatlarda yapılan işletme topraklaması ve abonelerdeki koruma topraklaması ile şebeke tipleri değişkenlik gösterir.Normal şartlarda nötr hattında gerilim olmaması veya çok düşük olması beklenirken, iletken dirençleri ve akım akışı nedeniyle hatta gerilim düşümleri meydana gelir.
“Nötr Hattında Gerilim Oluşmasının Temel Nedenleri“
- Dengesiz Yük Dağılımı: Üç fazlı sistemlerde yüklerin tam anlamıyla dengeli dağıtılması ve alıcıların anlık olarak devreye girip çıkması nedeniyle nötr iletkeni üzerinden akım akar.
- 3. Harmonik Akımlar: Gelişen teknolojiyle birlikte ev ve sanayide kullanımı artan motor sürücüleri, inverterler, LED aydınlatmalar, kesintisiz güç kaynakları (UPS) ve elektronik ev aletleri 3. harmonik akımlar üretir. Bu akımlar fazlar arasında birbirini sönümlemeyerek nötr hattı üzerinden devresini tamamlar ve nötr hattındaki akım seviyesini faz akımlarının bile üzerine çıkarabilir.
“Gerilim Yükselmesi ve Riskler“
- Gerilim Seviyeleri: Normalde toprak-nötr arasında 3-5 Volt bandında olması gereken gerilim; yetersiz kablo kesiti, kötü bağlantı/ekler ve yoğun harmonik yükler sebebiyle 30-50 Volt seviyelerine kadar çıkabilmektedir.
- Kontrol Kalemi Yanılsaması: Nötr hattındaki gerilim 50 Volt seviyelerine ulaştığında, nötr kopuğu arızası olmasa dahi kontrol kalemi nötr hattında ışık yakabilir.
“Alınması Gereken Güvenlik Tedbirleri“
- Çok Kutuplu Sigorta Kullanımı: Hastane, AVM, ofis ve fabrikalar gibi nötr akımının yüksek olduğu tesislerde 3 kutuplu sigortalar yerine 4 kutuplu sigortaların tercih edilmesi önerilmektedir.
- Panolarda Güvenli Bakım: Küçük tesisat ve panolarda nötr hattını da kesen 2 kutuplu sigortalar kullanılarak, bakım esnasında personelin nötr hattındaki gerilimden etkilenmesi ve olası çarpılma rahatsızlıkları engellenmektedir.
www.elektrikhaber.com haber merkezi / Mustafa FAZLIOĞLU
