Bizler, rızkın bereketini niceliksel verilerde, algoritmalarda ve matematiğin soğuk rakamlarında arayarak yanıldık. Tıpkı tarlasındaki ürünü korumak adına doğayı zehirleyen, fakat kendi geleceğini de kurutan o eski yanılgı gibi; bugün de veriye, güce ve aşırı tüketime dayalı hırslarımızla dijital evrenimizi zehirliyoruz.
Endüstri 4.0’ın getirdiği otomasyon hırsından sıyrılıp, merkezine insanı ve doğayı alan Toplum 5.0 vizyonuna geçerken aşmamız gereken en büyük engel teknolojik yetersizlikler değil; etik ve ahlaki felsefemizdeki aşınmadır. Bir elektrik mühendisinin gözüyle bakıldığında, sistemdeki en küçük bir parazit veya yanlış direnç nasıl tüm devrenin enerjisini heraf edip sistemi yakarsa; toplum ve politika kulvarında da hak gözetilmeyen her adım, sürdürülebilir bir geleceğin enerjisini kesmeye mahkûmdur.
Geleceği şekillendiren yapay zeka algoritmalarını geliştirirken sormamız gereken asıl soru şudur: Bu teknolojiyi hakça bir paylaşım ve toplumsal refah için mi, yoksa sadece daha fazla kontrol ve doymak bilmeyen bir hırs için mi kodluyoruz? Eğer kurduğumuz dijital sistemler hak ve adalet süzgecinden geçmiyorsa, ne kadar gelişmiş olurlarsa olsunlar bereketsiz birer araçtan öteye geçemezler.
Siyasette ve toplumsal yaşamda esas olan; sadece yüksek teknolojiler üretmek değil, o teknolojiyi “helal” kılacak bir etik zemin, adil bir paylaşım ekosistemi ve doğayla barışık bir kalkınma modeli inşa etmektir. Münir Derman’ın hikmetli ikazında olduğu gibi; berekete giden yol hırsla başkalarının rızkına el koymaktan değil, sabırla, paylaşımla ve hakkı gözetmekten geçer.
Toplum 5.0 çağında, yapay zekayı ve dijital dönüşümü insani değerlerle bütünleştirebildiğimiz; hırsın yerini adil paylaşımın, niceliğin yerini ise nitelik ve bereketin aldığı bir siyasi ve toplumsal iradeyi hakim kılmak zorundayız. Çünkü doğanın da, teknolojinin de ve geleceğin de sistem dengesi ancak adaletle korunabilir.
Mustafa FAZLIOĞLU – Elektrik Mühendisi – Genel yayın Yönetmeni
