Sözleşme, inşa edilecek Balkaş NGS projesinde Rus ve Kazak taraflarının sorumluluklarını belirliyor.
Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom ile “Kazakistan Nükleer Elektrik Santralleri” şirketi (KAES), toplam 2400 MW elektrik kapasitesine sahip iki güç ünitesinden oluşacak Balkaş NGS’nin inşası için EPC sözleşmesi imzaladı.
Nükleer güç santrali, Kazakistan’ın Almatı Bölgesi, Jambıl ilçesine bağlı Ülken köyü yakınlarında inşa edilecek.
Rus tarafı adına sözleşmeyi Rosatom Genel Müdür Birinci Yardımcısı ve Atomstroyexport A.Ş. Başkanı Andrey Petrov, Kazak tarafı adına ise KAES Genel Müdürü Yernat Berdigulov imzaladı. İmza töreni, Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihachev ile Kazakistan Cumhuriyeti Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Almasadam Satkaliev’in katılımıyla gerçekleştirildi.
İmzalanan sözleşme, gelecekte inşa edilecek Balkaş NGS projesinde Rus ve Kazak taraflarının sorumluluklarını belirliyor. Uluslararası konsorsiyumun lideri olarak Rosatom, tasarım ve tedarikten inşaat, işletmeye alma çalışmaları ve tamamlanan tesisin müşteriye teslimine kadar projenin tüm uygulama döngüsünden sorumlu olacak.
Gelecekteki santralin temelini, her biri 1200 MW elektrik kapasitesine sahip modern III+ Nesil VVER-1200 reaktörleri oluşturacak. Bu teknoloji, en sıkı uluslararası güvenlik gerekliliklerini karşılıyor ve Rusya, Belarus, Türkiye, Bangladeş, Macaristan, Mısır ve Çin’de işletmede olan veya inşası devam eden tesislerde başarıyla uygulanıyor. İşletme ömrü 60 yıl olacak olan reaktörlerde bu sürenin 20 yıl daha uzatılması mümkün.
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihachev, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi: “İmzalanan sözleşme, Kazakistan ile iş birliğimizde yeni bir aşamanın başlangıcını oluşturuyor. Yakın dönemde Rosatom’un tasarım çalışmalarını gerçekleştirmesi ve ekipman tedarikçisi şirketlerden oluşan uluslararası bir konsorsiyum kurması gerekiyor. Bununla birlikte projenin tüm aşamalarında en sıkı uluslararası güvenlik ve verimlilik gerekliliklerini karşılayan güç ünitelerini inşa etmek ve işletmeye almak yönündeki temel hedefimize bağlı kalıyoruz. Rus nükleer teknolojilerinin Kazakistan Cumhuriyeti’nin enerji bağımsızlığı ve sürdürülebilir kalkınması için güvenilir bir temel oluşturacağına inanıyoruz.”
Santralin kurulacağı bölgede, Ağustos 2025’te başlatılan etüt çalışmaları halen devam ediyor. Uzmanlar bugüne kadar derinliği 120 metreye ulaşan 60’tan fazla kuyu açarak analiz için gerekli numuneleri aldı. Güç ünitelerinin yerleşimi açısından en uygun sahanın belirlenmesi amacıyla malzemeler laboratuvar koşullarında inceleniyor.
Bu çalışmaların 2027 yılında tamamlanması, ardından mühendislerin güç ünitelerinin inşasına başlanması için gerekli izin belgelerinin alınmasına yönelik dokümantasyonu hazırlamaya başlaması planlanıyor.
Bilgi Notu:
14 Haziran 2025 tarihinde Rosatom, Kazakistan’da inşa edilecek ilk yüksek kapasiteli NGS için oluşturulan uluslararası konsorsiyumun lideri olarak belirlendi.
Haziran 2025’te St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu kapsamında, Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom ile Kazakistan Cumhuriyeti Atom Enerjisi Ajansı arasında NGS inşa projesine ilişkin indikatif yol haritası onaylandı. Belge; mühendislik ve etüt çalışmalarının organize edilmesi, proje dokümantasyonunun hazırlanması ve EPC sözleşmesinin (tasarım, tedarik ve inşaat sözleşmesi) imzalanması dahil olmak üzere taraflar arasındaki iş birliğinin temel aşamalarını belirliyor.
28 Mayıs 2026 tarihinde Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Kazakistan’a gerçekleştirdiği devlet ziyareti kapsamında, Rusya Federasyonu Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti arasında Kazakistan Cumhuriyeti topraklarında bir nükleer güç santrali inşa edilmesine yönelik iş birliğinin temel ilke ve koşullarını belirleyen anlaşma imzalandı.
Belgede, NGS inşa projesinin temel parametreleri ile santralin işletme dönemi boyunca servis hizmetleri ve yakıt tedariki dahil olmak üzere iş birliğinin ana alanları belirlendi.
NGS inşa projesi, Kazakistan ile Rusya arasında nükleer enerjinin barışçıl kullanımına yönelik iş birliği anlaşmaları doğrultusunda hayata geçiriliyor. Projenin temel hedefleri arasında Kazakistan’ın uzun vadeli enerji güvenliğinin sağlanması, ulusal nükleer altyapının geliştirilmesi ve ülke ekonomisinin karbon ayak izinin azaltılmasına yönelik hedeflerin desteklenmesi yer alıyor.
Rusya, nükleer enerji teknolojileri alanında dünyanın önde gelen ihracatçılarından biri konumunda bulunuyor ve NGS inşası, personel yetiştirilmesi ve ileri deneyimlerin aktarılması dahil olmak üzere uluslararası iş birliğini aktif şekilde geliştirmeye devam ediyor.
Rosatom’un Mühendislik Bölümü, nükleer sektörün önde gelen şirketlerini bünyesinde bir araya getiriyor. Bunlar arasında yönetici şirket Atomstroyexport A.Ş., Ortak Tasarım Enstitüsü Atomenergoproekt A.Ş. ile Moskova, Nijniy Novgorod ve St. Petersburg’daki enstitü ve şubeleri ve bağlı inşaat kuruluşları yer alıyor. Mühendislik Bölümü, sipariş portföyü ve dünyanın farklı ülkelerinde eş zamanlı olarak inşa edilen nükleer güç santrallerinin sayısı bakımından dünyada ilk sırada yer alıyor. Bölüm gelirlerinin yaklaşık %80’ini yurt dışındaki projeler oluşturuyor. Bölüm, Rusya’da ve diğer ülkelerde yüksek, orta ve düşük kapasiteli NGS inşa projelerini hayata geçiriyor; EPC, EP ve EPC(M) kapsamında eksiksiz hizmetler sunuyor ve karmaşık mühendislik tesislerinin inşasının yönetimine yönelik kendi geliştirdiği dijital ürünleri geliştiriyor. Faaliyetlerinde Rus nükleer sektörünün birikiminden ve modern yenilikçi teknolojilerden yararlanıyor.
