Elektrik Periyodik Kontrollerinde Rapor Kaosu: Güvenlik mi, Bürokrasi mi?
Mustafa FAZLIOĞLU Elektrik Mühendisi
İSTANBUL — 01.09.2025 tarihinde elektrik periyodik kontrollerinde zorunlu rapor formatlarının uygulamaya alınmasıyla birlikte, sahada yaşanan teknik ve operasyonel problemler yeni bir boyuta ulaştı. Yeni düzenlemeler, iş güvenliğini artırmayı hedeflerken, mevcut formatların sahadaki gerçeklerle örtüşmemesi teknik personeli büyük bir sorumluluk ve belirsizlik kıskacına sokuyor.
“Standartlardaki İsim Karışıklığı ve Uygulama Zorlukları”
Sahada yaşanan en temel sorunlardan biri, uluslararası standartlar ile yerel beklentiler arasındaki terminoloji farkıdır. Örneğin, Paratoner tesisatlarının kontrollerinde kullanılan TS EN 62305 (IEC 62305) standartı; risk analizi, yakalama uçları, iniş iletkenleri, topraklama ve parafudr kullanımını kapsayan kapsamlı bir yapıdır. Ancak bu standartta “paratoner” ismi yerine “yakalama ucu” ifadesi geçmektedir. Mevcut rapor formatlarında bu terimlerin uyuşmaması, teknik olarak raporların eksik veya hatalı görülmesine sebebiyet vermektedir.
Buna ek olarak, O.G. trafoların periyodik kontrol kapsamına alınmasının periyodik kontrollerin asıl amacıyla örtüşmemesi ve yangın algılama sistemlerinin kontrollerinin sahadaki uygulanabilirliğinin düşük olması, denetim süreçlerini verimsizleştirmektedir.
“Proje Yoksa Kontrol Yok” Çıkmazı
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK III 2.3.7 maddesinde yer alan “periyodik kontrollerde proje aranması” uygulaması, sahada ciddi bir tıkanıklığa yol açmış durumdadır. Özellikle eski yapılarda onaylı projelere erişim çoğu zaman mümkün olmamakta, belediye arşivlerinde bulunamayan projeler veya yıllar içinde yapılan değişikliklerle güncelliğini yitirmiş belgeler süreci kilitlemektedir.
Mevcut yaklaşım, işvereni teknik olarak karşılığı olmayan bir “yeniden projelendirme” yükü altına sokmaktadır. Oysa periyodik kontrol bir projelendirme faaliyeti değildir. Projenin bulunmadığı durumlarda,mevcut tesisatı gösteren güncel bir tek hat şeması üzerinden kontrolün yürütülmesi uluslararası standartlara daha uygundur.
“Teknik Personel Sorumluluk Altında”
Topraklama tesisatı raporlarının sonuç kısmındaki “UYGUNDUR / UYGUN DEĞİLDİR” ibaresi, ölçüm yapan teknik elemanı hukuki ve mesleki anlamda çok ağır bir yük altına sokmaktadır. “Gözle kontrol” ve “fonksiyon testleri” bölümlerinin gelişi güzel doldurulması, raporların teknik niteliğini düşürmekte ve olası bir kazada sorumluluğun sınırlarını belirsizleştirmektedir.
“Çözüm Önerileri: Revizyon ve İşbirliği”
İvedilikle atılması gereken adımlar bellidir: Rapor formatları sahanın gerçeklerine ve uluslararası standartlara göre revize edilmelidir. Ayrıca, kestirimci bakım yöntemleri ile periyodik kontrollerin entegre edildiği ortak bir çalışma modeli geliştirilmelidir. Amacımız sadece kağıt üzerinde bir onay sistemi değil, gerçekten güvenli çalışan bir elektrik altyapısı oluşturmak olmalıdır. Sahada yaşanan bu sorunların çözümü için ilgili düzenlemelerin gözden geçirilmesi elzemdir. Aksi halde, iyi niyetle getirilen bu düzenlemeler iş güvenliği süreçlerini zorlaştırmaya ve teknik tıkanıklıklara neden olmaya devam edecektir.
