Yıldırımdan Korunmada Yeni Dönem: Kağıt Üstünde Değil, Standartta Güvenlik
Mustafa FAZLIOĞLU / Elektrik Mühendisi
Endüstriyel tesislerin güvenliği söz konusu olduğunda, en çok ihmal edilen ancak en büyük riskleri barındıran konulardan biri yıldırımdan korunma sistemleridir. Bugün, tesislerimizin periyodik kontrollerden geçebilmesi ve gerçekten güvende kalabilmesi için hayati önem taşıyan bir teknik dönüşümü gündeme getirmek istiyorum.
“Eski Alışkanlıklar ve Geçersiz Projeler”
Sektörde hala süregelen en büyük yanlış, tek bir paratoner yakalama ucunun 97 veya 100 metre yarı çaplı bir alanı sihirli bir değnek gibi koruduğu inancıdır. Teknik olarak açıklamak gerekirse; güncel mühendislik yaklaşımlarında paratoner sistemleri artık geniş bir koruma kalkanı değil, sadece bir “yakalama ucu” olarak kabul edilmektedir.
Eğer elinizde eski yönetmeliklere dayalı bir paratoner projesi varsa, üzülerek belirtmeliyim ki bu projeler artık geçersizdir. IEC 62305 standardına uygun olarak dizayn edilmemiş bir sistem, ne teknik olarak yeterlidir ne de yasal denetimlerde karşılığı vardır.
“1 Eylül 2025: Yeni Bir Milat”
Bildiğiniz üzere, 1 Eylül 2025 tarihi itibarıyla periyodik sistem kontrol formları güncellenmiştir. Bu güncelleme ile birlikte denetimlerde iki kritik şart “olmazsa olmaz” hale getirilmiştir:
- Kapsamlı Risk Analizi: Tesisin konumundan yapısına, yanıcı madde içeriğinden çevre koşullarına kadar tüm değişkenlerin hesaplandığı bir analiz.
- IEC 62305 Uygunluk Projesi: Yuvarlanan küre, koruma açısı veya örgü metotlarından biriyle dizayn edilmiş, yetkin bir elektrik mühendisi tarafından imzalanmış güncel proje.
Bu iki adım, sadece birer bürokratik prosedür değil; tesisin gerçekten doğru korunup korunmadığını belirleyen en temel kriterdir. Uygun bir yıldırımdan korunma projesi sunamadığınız takdirde, periyodik kontrol sistemlerinden geçmeniz maalesef mümkün olmayacaktır.
“Sonuç Olarak”
Tesislerimizi “mış gibi” yaparak koruyamayız. Mühendislik, veriler ve uluslararası standartlar ışığında yapıldığında değer kazanır. Tesis yöneticilerimizin ve teknik sorumluların, periyodik kontrol süreçlerinde mağduriyet yaşamamaları için sistemlerini vakit kaybetmeden IEC 62305 standardına göre modernize etmeleri ve projelerini güncellemeleri şarttır.
Unutmayın; doğru mühendislik, can ve mal güvenliğinin en güçlü teminatıdır.
